شكر شمرده است ، و بر وى وعدهء زيادتى فرموده است كه لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ « 1 » و در آخرت اجر و ثواب واجب گردانيده است ؛ با وجود آنكه اين نيز نعمتى ديگر است از وى كه توفيق اين بخشيده است و اقدار « 2 » و تمكين كرده و جزاى عاجل مزيد ، و ثواب آجل « 3 » آخرت بر اين مرتّب گردانيده . و « 4 » الدّرجة الثّانية : الشّكر على المكاره ، درجهء دوم « 5 » ، شكر بر مكاره است كه ضدّ مراضى و محابّ « 6 » است . و هذا ممّن يستوي عنده الحالات ، إظهار الرّضا ؛ و اين شكر از « 7 » كسى « 8 » كه بلا و نعمت پيش وى برابر است اظهار رضا است ؛ چنان كه در آن باب گذشت . و ممّن يميّز بين « 9 » الأحوال : كظم [ الغيظ و ستر ] « 10 » الشّكوى ، و رعاية الأدب ، و سلوك مسلك العلم . و از كسى كه ميان حالات متضادّه چون مدح و ذمّ ، و نعمت و نقمت و غير آن تميز مىكند و وصول به مقام رضا « 11 » نيافته ، شكر او بر مكاره ، فرو خوردن خشمى است كه از تجرّع 261 مكروه به وى رسيده است ، و به قوت صبر شكايت را حكايت نكرده ، و ادب را مرعىّ داشته . و چون به كمال حال رضا نرسيده ، « 12 » متابعت علم بر خود واجب ديده . قال عليه السّلام : « أوّل من يدعى إلى الجنّة الذين « 13 » يحمدون « 14 » اللّه فى السّرّاء و الضّرّاء » 262 . يعنى اول قومى را « 15 » كه به دعوت‌سراى دارالسلام خوانند ، گروهى باشند كه در راحت و رنج وظيفهء حمد و شكر ادا كرده باشند . و از اينجا است كه مىفرمايد كه : و هذا الشّاكر أوّل من يدعى إلى الجنّة . « 16 »

--> ( 1 ) . إبراهيم / 7 . ( 2 ) . ج : اقدر . ( 3 ) . ج : آجل ثواب . ( 4 ) . ع : - و . ( 5 ) . ع : دويم . ( 6 ) . ج : محارب . ( 7 ) . ع : - از . ( 8 ) . ع : + است . ( 9 ) . ج : - بين . ( 10 ) . ج و ع : - الغيظ و ستر . ( 11 ) . ع : - رضا . ( 12 ) . ج : + و . ( 13 ) . ج : الذى . ( 14 ) . ع : يحمّدون . ( 15 ) . ج : - را . ( 16 ) . ج : الجنته .